05 Ik denk na hoe ik iets kan leren

Denken over denken

Ik denk na hoe ik iets kan leren

Doel

Leer kinderen na te denken over denken (metacognitie).
Weet hoe je leert. Wees je bewust van je eigen gedachten, strategieën en acties en hoe deze anderen beïnvloeden.

Lesideeën

  1. Denken
  • Laat de kinderen in groepen brainstormen over ‘denken’. Laat ze antwoord geven op vragen als: Wat is denken? Wanneer denk je? Wat is ‘denken over denken’? Hoe gebruik je dit bij je leren?
  • Laat ze nu hun bevindingen in denkwolken opschrijven.
  • Bespreek de denkwolken met de klas. Benadruk hierbij het ‘denken over denken’ (metacognitie). Bespreek bijvoorbeeld of je weet welke gedachte, strategie, gevoel of actie je gebruikt als je denkt. Vraag ook welke reactie dit bij de ander en jezelf oproept.
  • Variatie: laat de kinderen in denkwolken tekenen/schrijven op de plaat ‘Ik denk na hoe ik iets kan leren’ hoe ze de volgende keer iets gaan leren. Of laat ze een mindmap maken over ‘Ik denk na hoe ik iets kan leren’.

  1. Een plan
  • Bedenk een opdracht die de kinderen moeten uitvoeren. Het mag ook een onderdeel zijn van een reguliere les.
  • Laat de kinderen in groepen nadenken over hoe ze het gaan oplossen, uitvoeren of leren.
  • Vraag de kinderen in groepen een actieplan te maken. Laat ze eerst met elkaar bespreken welke stappen er in zo’n plan kunnen staan. Stel het voor als een soort filmpje in je hoofd waarbij je de stappen voor je ziet. Daarna schrijven ze de stappen op.
  • Laat ze samen bespreken of de stappen goed bedacht zijn. Vraag ze de stappen bij te stellen waar dat nodig is.
  • Laat de groepen het plan samen uitvoeren.
  • Pauzeer het werk tussendoor. Laat de kinderen nadenken of alles nog volgens plan gaat.
  • Variatie: gebruik vormgever ‘De trap’ of ‘Gebeurtenissenketting’ (Fogarty, 1999).
  1. Terugkijken en reflecteren
  • Kijk samen aan het eind van een les terug met de kinderen. Reflecteer hoe het gegaan is. Leg ook het begrip reflecteren uit.
  • Vraag de kinderen: Wat hebben jullie geleerd? Hoe gaan jullie het een volgende keer aanpakken?
  • Variatie: laat de kinderen een gedragspatroongrafiek tekenen. Vraag ze erbij te vertellen wat ze geleerd hebben en hoe ze een opdracht de volgende keer gaan aanpakken.
  1. Voorbeeld
  • Vertel aan de kinderen hoe je zelf iets leert, een plan maakt, het uitvoert en hoe je later reflecteert.
  • Vertel wat je ervan geleerd hebt en hoe je het een volgende keer gaat doen.
  • Variatie: maak samen met de klas een mindmap over leren en reflecteren.